Na de succesvolle eerste editie eerder dit jaar, zal Cordaid in februari/maart 2010 een nieuwe Urban Challenge organiseren; de unieke wedstrijd waarbij bachelor- (min. 3e jaars) en masterstudenten werken aan een real life case op het gebied van urbane problematiek.

Tijdens deze editie worden studenten uitgedaagd om te komen met een oplossing voor een case op het snijvlak van ‘structure planning’ en ‘non moterized transport’ in de krottenwijk Manyatta in Kisumu, Kenia. Dit jaar staan de Boda Boda rijders centraal (fiets taxi s) en de opdrachten gaan over beschikbaarheid van fietsen, fiets ontwerp, perceptie en beeld van de Boda Boda rijders maar ook formele / informele economie, beleid , veiligheid, en de  inrichting van steden.

Het team dat met de best toepasbare en meest haalbare oplossing komt, wint een tiendaags veldbezoek aan Kisumu. In Kisumu bespreekt het team haar voorstel met lokale organisaties en de inwoners van Manyatta.

Net als het afgelopen jaar is in 2010 de case open voor studenten die een studie volgen met een link naar urbane problematiek. Er wordt gewerkt in multidisciplinaire teams, waarbij studenten vanuit hun eigen expertise een bijdrage leveren aan de oplossing voor de case. Waar mogelijk werken Keniaanse en Nederlandse studenten online samen binnen een team. De Urban Challenge loopt gedurende maximaal acht weken en staat voor maximaal 5 ECTS. Voertaal is Engels.

Meer weten over de Urban Challenge of wil je je opgeven? Ga dan naar de Urban Challenge-pagina
Lees ook de terugblik op de challenge van 2009.

The afternoon tour of Manyatta was the crown of it all for the first day. Many community members where happy to see all the stakeholders on the ground working together. One person said at Kosawo Hall “It is good to see Pamoja Trust, MCI, SANA and Practical action all sitting together in one room, we did not know that these people know each other and can work together”. Some members were thrilled to see their leaders such as the Area Councillor walking together to tour the community.

The fact that Victoria Boda Boda cyclists were ferrying people made Matatu operators also want to come together so they can also from a circle. The tour of Manyatta even though brief, gave a true picture of the situation in Manyatta. From the tour, it seems like there is need for coordination of developmental resources coming into Manyatta Slums.

Blij dus dat deze tentoonstelling onderdak heeft gevonden in dit ministerie. Dit is de eerste tentoonstellingslocatie in een reeks waarbij ze ook onderdak zal vinden bij de bedrijven, instellingen en bureau’s die meedoen aan het Urban matters project. De foto’s zijn gemaakt in El Salvador, tijdens de workshop die we in juli daar gehouden hebben met Nederlandse en Salvadoraanse partners. En ze laten bekende beelden zien van de volkswijken, golfplaten, plastic, provisorische onderkomens. Maar ze laten ook allemaal mensen zien die aan de slag zijn voor wijkverbetering om tot leefbare krachtwijken te komen, ook daar.

Dit ministerie herbergt veel kennis over urbanisatie, processen van verstedelijking en de wijze waarop stedenbouwkundige ontwikkeling kan worden begeleid en gefaciliteert. Die kennis gaat natuurlijk in eerste plaats over ons eigen land. Maar niet alleen over ons eigen land. In het politieke debat mag het soms lijken alsof de wereld ophouwt bij Zevenaar en Wuustwezel, medewerkers vanuit dit ministerie zwerven regelmatig over de hele wereld uit om kennis op te doen en kennis te delen. We komen ze tegen op het World Urban Forum, op Habitatconferenties en ze zijn daar in de terechte overtuiging dat in een globaliserende wereld het delen van kennis een van de belangrijkste pijlers van ontwikkeling is.

In een boekje van vorig jaar heb ik over de toekomst van het ministerie van Ontwikkelingssamenwerking gezegd dat het zich zou moeten ontwikkelen tot een netwerkministerie. Ik ben ervan overtuigd dat we nog onvoldoende in staat zijn om de enorme hoeveelheden kennis en ervaring van vakministeries maar ook van belangrijke instituten als TNO te benutten voor ontwikkelingssamenwerking. Natuurlijk, het gebeurt wel degelijk, bijvoorbeeld via VNG-international of via de internationale afdeling van het kadaster, maar er is nog veel meer mogelijk. Mijn ervaring is dat het niet ligt een de motivatie van mensen. In de ervaring van Cordaid zien we met enige regelmaat hoe stimulerend het is voor medewerkers van bedrijven en organisaties om hun blik van buiten, naar het Zuiden te richten, daar hun competenties in te zetten. En de benutting van die kennis en ervaring en die motivatie zijn voor de toekomst van ontwikkelingssamenwerking van groot belang.

Het inrichten van een samenwerkingsprogramma zoals Urban Matters is overigens geen simpele zaak. Verre van dat. We hebben als Cordaid van meet af aan als voorwaarde gesteld dat de programma’s vraaggestuurd zouden moeten zijn. En dat er aan de andere kant, in het Zuiden, een partner zou moeten zijn die daarvoor garant zou staan. VROM heeft dat uitgangspunt overigens altijd van harte gesteund.  En dan begint het passen en meten. Er is veel aanbod, maar past het ook bij de vraag? En in welk land gaan we zo’n programma ontwikkelen? Welke prioriteiten heeft de lokale bevolking en matchen die met de diensten en producten die geïnteresseerde Nederlandse partners hebben? En daarin zit soms ook een forse spanning. Gedurende de week dat ik in El Salvador ben, is mijn idee over de hulp die geleverd kan worden, wel bijgesteld. Had ik voor vertrek nog het idee van “we gaan die mensen wel even helpen”, heerst bij mij nu toch wel de opinie “we moeten die mensen gaan helpen, maar het zal geen even zijn”. (waterleidingbedrijf Limburg over reis El Salvador).
Voor het afstemmen van vraag en aanbod is tijd nodig om de bekende witte olifanten te vermijden. Maar partners in Nederland willen doortastend handelen, willen hun motivatie liefst zo snel mogelijk omzetten in daden. En de cultuur van zakendoen, van omgaan met instanties en bureaucratieën is in andere landen soms een nog grotere crime dan hij in de ogen van ondernemers hier al is. Overigens: niet alleen in de ogen van ondernemers, ook als Cordaid weten we erover mee te praten.
Die tijdsinvestering is soms ook in conflict met de wens om resultaten te boeken, en het liefst op korte termijn. En het feit dat je partners aan de andere kant van de wereld zitten, maakt het regelen van zaken tijdrovend, ondanks internet en e-mail.

Met overtuiging hebben we als Cordaid de rol van facilitator en netwerken op zich genomen. Daarbij is het ons doel dat de partners die we bij elkaar brengen zaken met elkaar gaan doen, dan de directe contacten de duurzame pijlers zijn waarop de samenwerking zal blijven voortbouwen. We gaan ook door met Urban Matters. Over drie weken hebben we een workshop in de Keniaanse stad Kisumu om met Nederlandse en Keniaanse partners de mogelijkheden in die stad met 350 000 inwoners en de derde stad van Kenia te onderzoeken. Ik hoop ook zelf een deel van die workshop mee te maken om het proces van matchen en planontwikkeling met eigen ogen te zien.

Ik sluit af. Nogmaals dank voor de gastvrijheid voor deze tentoonstelling. Dank voor de steun van VROM om dit Urban Matters programma mogelijk te maken en te investeren in de samenwerking tussen daar en hier. Zoals gezegd, we hebben El Salvador gehad, we gaan naar Kisumu, ik hoop dat het proces in Kaapstad zich ook verder ontwikkeld. Ik hoop vooral dat de directe contacten tussen bedrijven en instellingen hier en daar zichzelf rondspreekt en entghousiasme losmaakt, ook bij anderen. Wat ons betreft blijft het daar niet bij.
En ik wens deze tentoonstelling een succesvolle reis toe door het land.

Allereerst wil ik minister Van der Laan verontschuldigen. Hij is, tot zijn spijt, helaas verhinderd deze tentoonstelling te openen. Hij heeft mij gevraagd zijn honneurs waar te nemen en dat doe ik natuurlijk graag.

Het project Urban Matters van ontwikkelingsorganisatie Cordaid laat zien dat er ook elders in de wereld stadsdelen zijn die wij doorgaans probleemwijken of Vogelaarwijken noemen. Bij Urban Matters gaat het om wijken in drie grote steden:

• Philippi in Kaapstad,
• Manyatta in Kisumu, de derde stad van Kenia
• en de wijken Mejicanos en Soyapango in San Salvador, de hoofdstad van El Salvador.

Fraaie namen, maar het zijn wel sloppenwijken. Ik hoef u niet uit te leggen dat de mensen daar het nog veel slechter hebben dan de bewoners van onze probleemwijken.

Voor ons doodnormale zaken als schoon drinkwater, elektriciteit, verwarming, riolering en het ophalen van afval ontbreken er bijna allemaal. Dan heb ik het nog niet eens over de hoge werkloosheid en het vaak totale gebrek aan veiligheid.

Natuurlijk: via ontwikkelingssamenwerking en dankzij organisaties als Cordaid zijn de leefomstandigheden van mensen in Derde-Wereldlanden in de loop der jaren verbeterd. Wat het project Urban Matters bijzonder maakt is de gekozen aanpak: op wijkniveau werken alle betrokken partijen – bewoners, bedrijven en lokale overheid – samen aan het oplossen van de problemen. Net zoals we het in de Nederlandse probleemwijken doen.

Die lokale partijen krijgen ondersteuning van Nederlandse bedrijven en organisaties. Niet met geld, maar met kennis, ervaring en menskracht helpen ze hun lokale partners.

Zo gaat een Amsterdamse vastgoedorganisatie in San Salvador kijken of daar sociale woningbouw mogelijk is. In Kisumu gaan een waterleidingbedrijf en een waterschap meehelpen met de aanleg van een drinkwatervoorziening. En in Kaapstad helpt een bedrijf dat gespecialiseerd is in wijkinrichting en wijkvernieuwing, de bewoners van Philippi om fondsen te werven en sponsors te zoeken voor allerlei verbeteringen van hun wijk. De rol van Cordaid is ervoor zorgen dat de Nederlandse en de plaatselijke partijen met elkaar in contact komen.

Ook duurzaamheid is een belangrijk aspect van Urban Matters. Eén van de redenen dat VROM dit project steunt met 600.000 euro. Dan komt het mooi uit dat deze tentoonstelling hier in het gebouw wordt geopend tijdens de VROM-week van de Duurzaamheid. Daarin besteden we extra aandacht aan duurzaamheid in het beleidswerk en in de bedrijfsvoering van VROM. Morgen is de nationale Dag van de Duurzaamheid en ook daar draagt deze tentoonstelling aan bij.

Duurzaamheid in de drie genoemde steden gaat niet over woningisolatie, dubbel glas of besparen op elektriciteitsgebruik, maar over heel basale zaken als goede afvalverwerking, veilig drinkwater en hygiënische toiletten. Daarmee voorkom je milieuvervuiling en ziektes. En als de mensen hun huizen kunnen verwarmen met elektriciteit of gas, hoeven ze geen vuurtjes meer te stoken. Dat scheelt weer luchtvervuiling en boskap.

Op zo’n manier wordt het leven van de mensen een stuk aangenamer en het is ook goed voor de kwaliteit van de leefomgeving. Zeker in grote steden in de Derde Wereld is dat belangrijk, want die groeien heel hard. Volgens sommige schattingen zelfs met een miljoen mensen per week.

Nu is verstedelijking een proces dat al duizenden jaren aan de gang is. Maar het ging nog nooit zo snel en massaal als nu. De verwachting is dat in 2030 zo’n 60 procent van de wereldbevolking in steden woont, van wie één op de drie mensen in een sloppenwijk.

Daarom is Urban Matters zo’n goed project. Op een heel praktische manier wordt er iets gedaan aan de verbetering van de leefomstandigheden in sloppenwijken.
Urban Matters is als project nog te pril om al te kunnen spreken van concrete resultaten, maar er zijn allerlei plannen in de maak. Ik hoop dat de mensen in de sloppenwijken daar snel iets van gaan merken. En ook dat zij er vanaf het begin bij worden betrokken.

Want dat is echt heel belangrijk: je moet altijd de bewoners bij de wijkaanpak betrekken. Zij moeten kunnen meepraten, meedenken en meebeslissen. Dat is cruciaal voor het slagen van zo’n project. Omdat de bewoners hun wijk als geen ander kennen, komen ze vaak met de beste ideeën en oplossingen.

Ik ga er van uit dat Cordaid dat aspect in Urban Matters veel aandacht geeft. Ik weet dat het inherent is aan dit project, maar ik kan het niet genoeg benadrukken: om de mensen in de wijk draait het, zowel in de Derde Wereld als bij ons. Ik wens Cordaid daarom veel succes met Urban Matters en ik hoop dat de tentoonstelling over dit project veel aandacht trekt.

Dank u wel.

Afgelopen juni ging de fotograaf Martijn van de Griendt naar El Salvador. Samen met afgevaardigden van Nederlandse bedrijven en instellingen bezocht hij mensen en locaties in wijken die te maken hebben met allerlei problemen op het gebied van ruimtelijke ordening, huisvesting, afvalverwerking, water en sanitatie en jongeren en geweld. Hij wist uit vaak nogal droge onderwerpen de emotie uit mensen en kinderen naar boven te halen, waardoor foto’s met een boeiend verhaal ontstonden. De foto’s zijn gebruikt voor de monsterboardtentoonstelling die Cordaid samen met het Ministerie van VROM/WWI organiseert.

Op dinsdag 8 september 2009 zal Minister Van der Laan de tentoonstelling openen. Na de opening zal René Grotenhuis, directeur van Cordaid, spreken over de nieuwe ontwikkelingen en kansen voor een succesvolle aanpak. Een manier van werken die bijdraagt aan de verbetering van sloppenwijken.

Datum: 8 september 2009
Tijd: 12.00-13.00 uur
Plaats: Centrale hal Ministerie VROM

Vertegenwoordigers van 15 verschillende organisaties uit Nederland spraken over de vraagstukken en hun expertise veld. Inmiddels zijn de eerste toezeggingen gedaan om deel te nemen aan de werkweek eind september in Kisumu.

Met de inzet van experts vanuit Nederland, Kenia en wellicht andere landen kunnen we een begin maken met de verbetering van de wijk Manyatta in Kisumu.

Mocht u meer willen weten over een van bovengenoemde factsheets omdat u expertise heeft op bovengenoemde onderwerpen of meer willen weten over Cordaid Urban Matters neem dan contact op met Jacqueline Leemkuil, jle@cordaid.nl of 06-10720482

Volgens de acht verschillende partijen die mee waren valt daar zeker wat aan te doen! Een greep uit de talloze ideeën: opkopen van sloopgrond voor huizenbouw, puinverwerking voor nieuwe bouwstenen, opleiden van technici en onderhoudsmedewerkers van waterzuiverings- en rioolsystemen, leningen voor coöperatieve woningen, een databank voor grond, een sociaal intergemeentelijke bedrijf gericht op duurzaam waste management en een netwerk voor expertise rond jongerenwerk.

De acht verschillende partijen uit Nederland en Cordaid’s lokale partners, lokale overheden, welzijnsorganisaties, bedrijfsleven en kennisinstellingen zijn momenteel bezig om de ideeën verder uit te ontwikkelen en een start te maken met vernieuwende en praktische oplossingen die moeten leiden tot leefbare, veilige woonwijken in San Salvador.

Basis voor deze expeditie vormt de inspirerende kracht van de wijkbewoners zelf!

Ga voor voor informatie over deze expeditie naar www.cordaidurbanmatters.com of neem contact op met Jacqueline Leemkuil (accountmanager Cordaid Urban Matters), tel. 070 3136287,
e-mail jle@cordaid.nl